W polskich rodzinach darowizny są czymś powszechnym, rodzice przekazują dzieciom mieszkania, działki czy samochody jeszcze za życia. To gest życzliwości, ale w praktyce bywa źródłem sporów po śmierci darczyńcy. Dlaczego? Bo darowizna często wpływa na późniejszy podział spadku. W tym wpisie wyjaśniam, jak działa mechanizm doliczania darowizn do spadku, kiedy powstaje obowiązek wyrównania oraz jak uniknąć kłopotów.
Darowizna a dziedziczenie
Kodeks cywilny przewiduje, że przy obliczaniu udziałów spadkowych dolicza się darowizny dokonane na rzecz spadkobierców. W praktyce oznacza to, że jeśli jedno dziecko dostało za życia mieszkanie, a drugie nic, to po śmierci rodzica to drugie dziecko może żądać wyrównania.
Kiedy darowizna jest doliczana do spadku?
- wtedy, gdy obdarowany jest spadkobiercą ustawowym (np. dzieckiem),
- w przypadku testamentu, jeśli spadkodawca nie wyłączył darowizny z zaliczenia,
- także gdy darowizna dotyczy nieruchomości przekazanej wiele lat wcześniej.
Nie dolicza się drobnych darowizn zwyczajowych, np. prezentów okolicznościowych.
Darowizna a zachowek
Darowizny mają też wpływ na wysokość zachowku. Jeżeli np. spadkodawca przepisał mieszkanie jednemu dziecku, pozostałe mogą dochodzić wyrównania przez roszczenie o zachowek. W praktyce oznacza to czasem konieczność spłaty albo zwrotu części wartości darowizny.
Jak uniknąć sporów rodzinnych?
- Jasno określić w akcie darowizny wolę spadkodawcy co do doliczania jej do spadku.
- Dokumentować wartość darowizny (np. sporządzając operat szacunkowy).
- Skonsultować się z prawnikiem przed dokonaniem większych darowizn.
Adwokat pomoże przeanalizować sytuację jeszcze przed dokonaniem darowizny lub po śmierci darczyńcy, tak aby prawidłowo obliczyć udziały i uniknąć błędów formalnych.
📞 Jeśli masz pytania dotyczące darowizny i spadku – zapraszam do kancelarii w Żarach.