W przypadku rozwodu, w którym małżonkowie posiadają wspólne małoletnie dzieci, sąd ma obowiązek uregulować sytuację rodzinną dziecka, niezależnie od tego, czy strony same o to wnioskują. W praktyce oznacza to, że wyrok rozwodowy musi zawierać rozstrzygnięcie w przedmiocie miejsca zamieszkania dziecka oraz sposobu sprawowania władzy rodzicielskiej.
Jeśli między rodzicami nie ma porozumienia co do tego, z którym z nich dziecko ma zamieszkać, decyzję podejmuje sąd na podstawie analizy tzw. dobra dziecka. Kryterium to jest pojęciem niedookreślonym, jednak w orzecznictwie i praktyce sądowej przyjmuje się kilka istotnych czynników, które są brane pod uwagę.
Co bierze pod uwagę sąd?
W sprawach rozwodowych z udziałem dzieci sąd analizuje m.in.:
– dotychczasowy sposób sprawowania opieki (kto faktycznie zajmował się dzieckiem),
– więź emocjonalną z każdym z rodziców,
– możliwości wychowawcze i lokalowe każdej ze stron,
– opinię psychologów lub biegłych (jeśli zostaną powołani),
– ewentualną wolę dziecka – jeśli jego rozwój na to pozwala.
W sprawach, które prowadzę w Zielonej Górze, sądy często pytają strony, jak wyglądała opieka nad dzieckiem w czasie przed rozwodem, kto odbierał je ze szkoły, kto chodził na wizyty lekarskie i jak przebiegały relacje wewnątrz rodziny. Takie informacje mają znaczenie, ponieważ wskazują na stabilność środowiska wychowawczego.
Wspólne ustalenia stron.
Jeśli małżonkowie potrafią dojść do porozumienia co do miejsca zamieszkania dziecka i pozostałych kwestii dotyczących opieki, sąd może uwzględnić ich wspólny wniosek, szczególnie jeśli nie ma zastrzeżeń co do ich dotychczasowego sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej. Porozumienie wychowawcze nie jest obowiązkowe, ale ułatwia postępowanie i może przyczynić się do szybszego zakończenia sprawy.
W praktyce kancelarii w Żarach często spotykam się z sytuacją, gdzie rodzice są w stanie wypracować kompromis np. dziecko mieszka z matką, ale ojciec ma regularne kontakty i angażuje się w opiekę. W takich przypadkach możliwe jest również ustalenie opieki naprzemiennej, choć jest to rozwiązanie wymagające dobrej komunikacji i współpracy między rodzicami.
Gdy konflikt jest poważny.
W przypadkach silnego konfliktu między rodzicami, gdy jedna ze stron próbuje ograniczyć kontakt dziecka z drugim rodzicem, utrudnia ustalenia lub podważa kompetencje wychowawcze drugiej strony, sąd często korzysta z opinii biegłych psychologów rodzinnych (Opiniodawczy Zespół Specjalistów Sądowych). Taka opinia ma istotne znaczenie dowodowe i może przesądzić o tym, z kim dziecko będzie mieszkać.
Warto zaznaczyć, że sąd nie opiera się wyłącznie na deklaracjach rodziców, analizuje dokumenty, zeznania świadków, a także zachowanie stron w toku postępowania. W trudnych sprawach kluczowe jest przygotowanie dowodów, które potwierdzają zaangażowanie w życie dziecka i realne możliwości sprawowania opieki.
Miejsce zamieszkania a władza rodzicielska.
Warto odróżnić ustalenie miejsca zamieszkania dziecka od władzy rodzicielskiej. Nawet jeśli dziecko mieszka z jednym z rodziców, drugi może zachować pełnię praw rodzicielskich, jeżeli sąd nie postanowi inaczej. Oznacza to możliwość współdecydowania w sprawach istotnych, np. leczenia, edukacji czy wyjazdów zagranicznych.
W przypadkach, gdy rodzice nie potrafią się porozumieć, możliwe jest ograniczenie władzy jednego z nich do określonych decyzji lub przekazanie jej w całości drugiemu. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny.
Decyzja o tym, z którym z rodziców będzie mieszkać dziecko po rozwodzie, należy do sądu jeśli strony same nie dojdą do porozumienia. Kluczowe znaczenie ma tu dobro dziecka, a nie stanowisko rodzica. Postępowanie w tym zakresie bywa wymagające, zarówno pod względem formalnym, jak i emocjonalnym, dlatego warto odpowiednio się do niego przygotować i ocenić możliwe warianty postępowania.
Kancelaria Adwokacka w Żarach prowadzi sprawy rodzinne na terenie całego województwa lubuskiego, w tym w Żaganiu, Iłowej, Gubinie i Lubsku. Zapraszamy do kontaktu z adwokatem i umówienie spotkania.